macs bulten eylul 2008.pdf http://www.mayatupbebek.com/infertilite-kisirlik-ve-tupbebek/basari-oranini-arttiran-ozel-uygulamalar/macs/

Çoğul gebeliği, gebe rahminin iki veya daha fazla sayıda bebek içermesi olarak tanımlıyoruz. Çoğul gebelik oranlarına baktığımızda, son 20 yılda ileri derecede bir artış görüyoruz. ABD’de, 1989 – 1997 yılları arasında; ikizlerde %52, üçüzlerde %142, dördüzlerde %123, beşiz ve üzeri gebelik oranlarında ise %98 artış görülmüştür.

Çoğul gebelik oranlarındaki artışın nedenleri olarak, ileri yaş gebelikleri, infertilite tedavisi, genetik yatkınlık, kadının doğum sayısının fazla olması, anne adayının kilolu olması, hapla yapılan doğum kontrolünün bırakılmasından sonra ilk 6 ay içinde gebe kalınması ve çevresel faktörleri sayabiliriz. Çoğul gebeliğin risklerine ve alınacak önlemleri anlatmaya geçmeden önce yardımcı üreme teknikleri tedavisinde sağlıklı seçeneğin tekil gebelik olduğunu vurgulamak istiyorum. Maya Tüp Bebek Merkezi olarak infertilite tedavisinde, çoğul gebeliklerin önlenmesine yönelik ‘tek embriyo transferi’ çalışmalarımız sürüyor. Bu konuda Avrupa ve ABD’daki kliniklerin araştırmaları da devam ediyor. Merkezimizin de temasta olduğu bu kliniklerle ortak yapılan tek embriyo transferi çalışması, en kısa sürede bilim dünyası ile paylaşılacak.

Çoğul gebelik, düşük, erken doğum, rahim içi gelişme geriliği, rahim içinde ölüm ve kromozomal anomaliler gibi riskler taşıyabiliyor. Risk, anne yaşına bağlı olarak artıyor. Bebek kaybı olasılığı, ikiz gebeliklerde tekil gebeliklere kıyasla 4–7 kat daha yüksektir. Bebek ölüm oranları; tek yumurta ikizi gebeliklerinde %50, çift yumurta ikizi gebeliklerinde ise %9’dur.

Çoğul gebelikte anne adayının riskleri
Çoğul gebelikte annede oluşan fizyolojik değişiklikler (nabız, tansiyon ve kilo artışları), tekil gebeliğe göre daha fazla görülüyor. Çoğul gebeliklerde erken doğum riski tekil gebeliklerden 8-10 kez ve gebelik hipertansiyonu 2-5 kez daha fazla sıklıkta ortaya çıkıyor. Çoğul gebeliklerde, hidroamnios (bebeğin içerisinde bulunduğu sıvının fazla olması), gebelik şekeri, üriner sistem enfeksiyonlarının oluşumu ve sezaryenle doğum yapma olsalığı daha fazladır. Ayrıca; aşırı bulantı ve kusma, düşük tehdidi, gebeliğin 6. ayından sonra kanamaların olması, zamanından önce su kesesinin yırtılması, kansızlık, idrar yollarının iltihaplanması, damarda pıhtı oluşumu ve safra yollarında safra göllenmesi durumları ile çoğul gebeliklerde daha fazla karşılaşılıyor.

Yeni doğan riskleri
Çoğul gebelikler sonucunda dünyaya gelen bebeklerin büyük çoğunluğu bir süre yeni doğan bakım ünitelerinde izlenir. Özellikle erken doğumla dünyaya gelenlerde olmak üzere; akciğerlerin çok iyi gelişememiş olmasına bağlı yaşanan solunum sıkıntısı, düşük vücut ağırlığı ve erken doğum nedeni ile beyin ile ilgili felç görülebilir.

Her geçen gün gelişen teknoloji ve tıbbın sağladığı yeni imkanlarla, doğurganlık sorunu yaşayan çiftlerin tedavilerinin, günümüzde bir bütün olarak ele alınması gerekiyor. Çiftler, bilimsel bir tavırla, sürekli ve dikkatli bir şeklide değerlendirilerek tedavi edildiğinde, sağlıklı gebeliklerin elde edilmesi mümkündür.

Alo Tüp Bebek Danışma Hattı: 0800 314 1 314
www.mayatupbebek.com

Laparoskopi ile hangi hastalıklar tespit edilebilir?
Laparoskopi ile endometriozis (karın içine kanama yapan bir hastalık), rahim tümörleri, yumurtalık kistleri, dış gebelik ve yapışıklıklar gibi birçok kadın hastalığı teşhis edilebilir. Göbeğin hemen altından karın içine yönlendirilen teleskop benzeri optik bir cihaz ile karın içi organlar bir kaç kez büyütülmüş olarak izlenebilir. Cerrah rahmi, yumurtalık kanallarını, yumurtalıkları ve karın zarlarını ayrıntılı olarak inceler.

Laparoskopi tedavi amaçlı kullanılır mı?
Laparoskopi karın içeresindeki üreme organlarının değerlendirilmesi yanında hastalıkların giderilmesi için de kullanılabilir. Laparoskopi sırasında üreme organlarında bir anormallik saptanırsa kansız bıçaksız ameliyat ile giderilir. Böylelikle hasta daha az ameliyat stresine maruz kalır ve iyileşme hızlıdır.

Laparoskopi nasıl yapılır?
Göbek altından ince bir fiberoptik teleskop ile tüm karın içi organlar görüntülenir ve ikinci bir küçük delik aracılığı ile organlara ulaşılarak gerekli işlemler yapılır. Karın içi organlar incelendikten sonra rahim içerisine verilen özel bir ilaç ile üreme kanallarının açık olup olmadığı anlaşılır. Kanallarda tespit edilen yapışıklık ve tıkanıklıklar giderilir. Yapışıklıklar rahim, yumurtalıklar, üreme kanalları, bağırsaklar ve karın zarları arasında olabilir. Bu organların birbirine yapışması organların sağlıklı hareket etmelerini engelleyerek fonksiyonlarını kısıtlar. Karın içi yaralar, kanama yapan endometriozis odakları ve dış gebelik de laporoskopi ile tedavi edilebilir. Laparoskopik olarak kapalı olan kanalların açılması da mümkündür. Ayrıca kısırlığa neden olan yumurtalık kistleri, rahim tümörleride (myom) laparoskopik olarak giderilebilir. Bu cerrahi işlemler sırasında lazer, elektrokoter ve dikişler kullanılır. Bazı cerrahi laparoskopi girişimlerinden bir kaç hafta veya bir kaç ay sonra ikinci bir laparoskopi sonucu görmek için yapılabilir. Böylelikle cerrah hastalığın tekrar edip etmediğini belirleyebilir. Laparoskopi sonrasında hasta en geç bir kaç gün içinde işine dönebilir.

Histeroskopi nedir?
Histereskopi rahim içinin değerlendirilmesinde kullanılan en modern teşhis ve tedavi yöntemidir. İnce fiberoptik bir teleskop ile vajinal yoldan rahim içerisine girilerek tüm anormallikler teşhis edilir ve aynı seansta bu anormallikler cerrahi olarak giderilebilir. Bu işlemde, laporoskopi gibi kansız ve bıçaksız ameliyat türüdür. Hastalar bu işlemi çok rahat tolere ederler. İşlem çoğu zaman lokal, bazen de genel anestezi altında yapılır. Histeroskopi ile rahim içi polipler (aşırı büyüme gösteren et parçaları), septum (rahmi bölen perde) ve myomlar giderilebilir. Böylelikle hasta bunların neden olabileceği kısırlık, ağrı ve düzensiz kanamalardan kurtulur. İşlemden bir iki gün sonra hasta her zaman ki aktivitesini yapabilir.

Sperm analizi niye gerekir, neleri içerir?
Kısırlık vakalarının üçte biri erkek faktörüne bağlı olduğu için, çocuğu olmayan çiftlerin incelenmesinde sperm analizi ilk basamaklardan biridir. İki ila beş günlük cinsel perhiz sonrasında mastürbasyon ile alınan meni örneği incelenir. Örnek alındıktan sonra bir saat içinde labarotuvara ulaştırılmalıdır. Özellikle soğuk havalarda örneğin vücuda temas ederek taşınması uygundur. Sperm analizinde, mililitredeki sperm sayısı, spermlerin hareketliliği ve yapıları değerlendirilir. Ayrıca meninin miktarı, asiditesi, ve içerdiği yuvarlak hücreler değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde antisperm antikor testleri ve mikrobiyolojik incelemeler yapılır.

Normal sperm analizi nasıl olur?
Miktarı: 1.5-6.5 ml, Sperm konsantrasyonu: 20 milyon/ml, Sperm hareketliliği: yüzde 50 ve daha fazla, Sperm yapısı: yüzde14 normal yapı ( Kruger kriterlerine göre) Sperm analizi sonrasında yukarıdaki değerlerin bulunması gebeliğin oluşacağını kesin olarak göstermez. Sperm konsantrasyonu 10 milyon/ml olan erkeklerin eşlerinde gebelik gerçekleşebilirken, sperm konsantrasyonu 60 milyon/ml olan erkeklerin eşleri gebe kalamayabilir.

Sperm analizinin bir defa yapılması yeterli midir?
Sperm üretimini ısı, sigara, alkol, ilaçlar ve enfeksiyonlar gibi birçok faktör etkilediği için normal olmayan örneklerin analizi birer ay ara ile iki veya üç kez yapılmalıdır.

Testis (yumurtalık) biyopsisi niye yapılır?
Menide hiç spermi olmayan hastaların testislerinden alınan bir parça incelenerek sperm üretiminin olup olmadığı tespit edilir. Eğer kanallardaki tıkanıklık tespit edilmişse bu incelemeye gerek olmadan hemen tedaviye geçilebilir.

Op. Dr. Osman Denizhan Özgün