Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar I

Genital Yol Enfeksiyonları
Genital bölgede ortaya çıkan enfeksiyonlardır. Bu enfeksiyonların bir kısmı, zaten normalde de vücutta bulunan mikroorganizmaların çeşitli nedenlerle hastalık yapıcı duruma gelmelerinden kaynaklanırken, önemli bir kısmı da cinsel temasla meydana gelir (cinsel yolla bulaşan hastalıklar, CYBH). Kan yoluyla ve tıbbi girişimler sonucunda da genital yol enfeksiyonları görülebilmektedir.

CYBH her türlü cinsel ilişki ile bulaşır. Tuvaletten, hamamdan, yanakta öpmeyle, el sıkışmayla, aynı ortamda bulunma ve özel eşyalarını kullanmayla, sinek ve böcek ısırığıyla ise bulaşmaz.
Bütün dünyada cinsel yolla bulaşan hastalıklar yaygın olarak görülmektedir. Cinsel yolla bulaşan 20 kadar hastalık vardır. Bunlar içinde en sık görülenler belsoğukluğu, frengi, cinsel organ siğilleri ve uçuklardır.

CYBH yaygın bir hastalıktır her yıl yaklaşık 333 milyon yeni vaka meydana gelmektedir. Dünyada günde bir milyon kişi CYBH’den birine yakalanmaktadır. Tanı tedavi ve sonuçların maliyeti önemli bir yüktür. Bu konu AIDS ortaya çıktıktan sonra tekrar popüler hale gelmiştir. CYBH’ın AIDS bulaşmasını kolaylaştırması HIV virüsünün daha kolay insandan insana geçişine olanak sağlamıştır.
CYBH’ın sıklığı hep olduğundan az bilinir. Önemli bir kısmı belirtisiz seyreder, bu kadınlarda daha sıktır. Bir faktör de belirtileri olan kişini doktora gitmekten çekinmesidir.

CYBH’ın sıklığını belirleyen bazı faktörler vardır:
Riski artıran davranışlar:

- Yakın zamanda cinsel eş değiştirmek,
- Birden fazla cinsel eş,
- Cinsel eşin birden fazla cinsel eşi olması,
- Seks işçileri, müşterileri ya da kiminle ilişkisi olduğu belli olmayan kişilerle ilişkide bulunmak,
- CYBH belirtisi olanlarla ilişkiye devam etmek,
- CYBH olanın eşini tedavi ettirmemesi,
- Bu davranışların herhangi birinde kondom kullanmamak

Biyolojik faktörler:
- Genç kızlar (mukoza yapıları daha müsait)
- Kadın > erkek (kadınlara cinsel ilişki ile hastalık bulaşma riski daha fazla çünkü mukoza yüzeyleri daha fazla)
- Sünnetsizlerde sünnetlilere göre daha fazla görülür

Sosyal faktörler:
- Güvenli seksi engelleyen sebepler,
- Tanı-tedavi gecikmesi ve bunlardaki zorluklar.
- Kültürel dinsel inançlar,
- Alışılmış, vazgeçilmesi güç cinsel ilişki davranışı,
- Yoksulluk.

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar, tedavi edilmedikleri takdirde ciddi sağlık problemlerine neden olabilen hastalıklardır. CYBH’lar bazen hiç belirti vermeyebilir ya da varolan belirtiler kendiliklerinden kaybolabilir. Her iki durumda da tedavi olana kadar hastalık geçmiş sayılmaz.
Cinsel yolla bulaşan hastalıklarda yeni yeni ortaya çıkmaya başlayan bir başka problem ise bu hastalıklara neden olan mikroorganizmaların mevcut olan antibiyotiklere karşı direnç geliştirmesidir.

Tedavi edilmeyen CYBH’ın sonuçları:
1. Tüm genital yapıları kapsayan yaygın enfeksiyonların tedavi edilmemesi durumunda dış gebelik oluşma riski 7-10 kez artar.
2. Bel soğukluğu, klamidya, genital uçuk, frengi g,b, genital yol enfeksiyonları olan kişiler AIDS’e maruz kaldıklarında, hastalığın oluşma riski daha da artar.
3. İnsan papilloma virüse maruz kalındıktan 5-30 yıl sonra rahim ağzı kanserine neden olabilir.
4. Dış gebelik ya da tüm genital yapıları kapsayan yaygın enfeksiyonlar zamanında tedavi edilmediği taktirde kadının hayatına mal olabilir veya tedavi yetersizse pelvik yapışıklıklar ortaya çıkabilir.
5. Bel soğukluğu, frengi, genital uçuk ve klamidya mikroorganizmalarının neden olduğu genital yol enfeksiyonları; doğum sırasında anneden bebeğe bulaşarak yenidoğanın akciğer enfeksiyonu, göz enfeksiyonu veya merkezi sinir sistemi enfeksiyonlarına, hatta bebeğin ölümüne neden olabilir.
6. Dünyadaki toplam 60-80 milyon kısır vakanın %30-60’ının nedeni tedavi edilmemiş cinsel yolla bulaşan hastalıklardır. Tedavi edilmemiş bel soğukluğu veya klamidyası olan erkeklerin %20-40’ı ve tedavi edilmemiş yaygın genital yol enfeksiyonu olan kadınların %55-85’i sağlık kuruluşlarına kısırlık nedeni ile başvurmaktadır. Kısırlık bazı toplumlarda önemli bir boşanma nedeni ve sosyal bir sorundur.
Genital yol enfeksiyonu olanlar her zaman bunun farkında olmayabilirler. Bazı hastalıklar, kadında veya erkekte bir şikayete neden olmazlar, ancak laboratuar testleriyle teşhis edilebilirler. Ancak bu durum, tedavi edilmezlerse yol açacakları sorun olmadığı anlamına gelmez.

Genital yol enfeksiyonu olan kişilerde, genellikle aşağıdaki sorunlardan biri vardır;
*vajinal veya üretral akıntı
*genital ülserler (yaralar) ya da kasık bölgesinde büyümüş bezeler
*alt karın ağrısı
*genital cilt lezyonları

Genital yol enfeksiyonunun genel belirtileri
*Kadın veya erkekte cinsel organların veya ağzın çevresinde yara, siğil veya kabarcıklar( bunlar ağrılı veya ağrısız olabilir, kendiliğinden iyileşebilirler)
*İdrar yaparken, dışkılama ve cinsel iilişki sırasında yanma ve ağrı,
*Cinsel organların etrafında ve kasıkta ağrılı veya ağrısız şişlik,
*Cinsel organlarda veya vücutta yaygın kaşıntı,
*Soğuk algınlığına benzer belirtiler (diğer belirtilerden önce veya onlarla birlikte)
*Erkekte peniste akıntı,
*Kadında vajinadan her zamankinden farklı koku ya da akıntı gelmesi, vajinada yanma ya da kaşıntı,
*Karnın alt bölümünde ağrı,
*Adet dışı kanama.

Vajinal ya da üretral akıntının nedenleri
*mantar (kandida)
*trikomonas
*gonore (bel soğukluğu)
*klamidya
*bakteriyel vajinozis
*genital herpes (genital uçuk)

Op. Dr. Osman Denizhan Özgün